بررسی قیمت، آلیاژ ضدسایش و دلایل خرابی
فلکه موتور آسانسور بهران یکی از قطعات مهم در مجموعه موتور و سیستم تعلیق آسانسور کششی است. این قطعه نیروی چرخشی موتور را به سیمبکسلها منتقل میکند و با ایجاد اصطکاک مناسب، موجب حرکت کابین و وزنه تعادل میشود. به همین دلیل، کیفیت فلکه تأثیر مستقیمی بر ایمنی، نرمی حرکت کابین، میزان صدا و طول عمر سیمبکسلهای آسانسور دارد.
فلکه موتور هنگام فعالیت آسانسور بهطور مداوم تحت فشار و اصطکاک قرار میگیرد. اگر آلیاژ فلکه کیفیت لازم را نداشته باشد یا شیارها بهدرستی ماشینکاری نشده باشند، قطعه سریعتر فرسوده خواهد شد. عمیقشدن شیارها، سرخوردن سیمبکسل، لرزش کابین و ایجاد صدای غیرطبیعی از نتایج استفاده از فلکه معیوب یا نامتناسب هستند.
برای خرید فلکه موتور آسانسور بهران نباید تنها به شکل ظاهری یا قیمت محصول توجه کرد. مدل موتور، قطر فلکه، تعداد شیارها، قطر سیمبکسل، ابعاد محور، نوع آلیاژ، دقت تراشکاری و بالانس قطعه باید قبل از سفارش بررسی شوند. انتخاب درست فلکه میتواند هزینه تعمیرات و مدت توقف آسانسور را کاهش دهد.
بهران آسانبر یا بهران لیفت یکی از مجموعههای ایرانی فعال در زمینه تولید و تأمین تجهیزات آسانسور و پلهبرقی است. براساس اطلاعات منتشرشده در وبسایت رسمی این مجموعه، بهران بیش از سه دهه در صنعت آسانسور و پلهبرقی فعالیت داشته و محصولاتی مانند موتورهای آسانسور، پلهبرقی و قطعات مرتبط را عرضه کرده است.
یکی از بخشهای فعالیت این شرکت، طراحی و تولید ماشینهای کششی آسانسور است. موتورهای بهران در مدلهای گیربکسدار و گیرلس عرضه شدهاند و برای پروژههایی با ظرفیتها و شرایط کاری مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
تولید داخلی موتور و دسترسی مناسبتر به قطعات یدکی باعث شده است موتور آسانسور بهران در بسیاری از ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری ایران نصب شود. فلکه کششی نیز یکی از قطعاتی است که ممکن است بعد از سالها فعالیت موتور به تعمیر یا تعویض نیاز پیدا کند.
فلکه تمام مدلهای بهران یکسان نیست. برای مثال، برخی موتورهای گیربکسدار این شرکت با فلکههایی در محدوده قطر حدود ۵۵ یا ۵۶ سانتیمتر و شیارهای متناسب با سیمبکسل ۱۰ میلیمتری عرضه شدهاند؛ اما این مشخصات را نمیتوان به همه مدلها تعمیم داد. برای انتخاب قطعه باید پلاک و نقشه همان موتور بررسی شود.
سیمبکسلهای آسانسور در شیارهای فلکه موتور قرار میگیرند. با روشن شدن موتور، فلکه شروع به چرخش میکند. اصطکاک به وجود آمده میان سیمبکسل و دیواره شیار باعث جابهجایی کابین و وزنه تعادل میشود.
میزان اصطکاک باید در محدوده محاسبهشده قرار داشته باشد. اصطکاک کم باعث لغزش سیمبکسل میشود و اصطکاک بیش از اندازه نیز سایش فلکه و سیمبکسل را افزایش میدهد. قطر فلکه، فرم شیار، زاویه تماس و مقدار کشش سیمبکسلها بر این تعادل تأثیر دارند.
شیارهای فلکه ممکن است به شکل U، V یا زیربریده طراحی شوند. هر فرم، ویژگی کششی متفاوتی دارد و باید مطابق طراحی موتور و سیستم تعلیق باشد. تغییر شکل شیار بدون محاسبه میتواند حرکت آسانسور را با مشکل مواجه کند.
علاوه بر فلکه اصلی موتور، بعضی آسانسورها دارای فلکه هرزگرد یا انحرافی نیز هستند. وظیفه فلکه هرزگرد با فلکه کششی موتور تفاوت دارد؛ بنابراین هنگام سفارش باید نوع قطعه بهدرستی مشخص شود.
برای خرید یا تولید فلکه جایگزین باید اطلاعات کامل موتور و فلکه قبلی جمعآوری شود. مهمترین مشخصات عبارتاند از:
• مدل کامل موتور بهران
• گیربکس یا گیرلس بودن موتور
• قدرت و سرعت نامی موتور
• قطر بیرونی فلکه
• عرض و ضخامت فلکه
• تعداد شیارهای سیمبکسل
• شکل، عمق و زاویه شیارها
• فاصله مرکز تا مرکز شیارها
• قطر سیمبکسل
• قطر محل قرارگیری محور
• اندازه خار، بوش یا پیچهای اتصال
• ظرفیت و سرعت آسانسور
• نسبت و نوع تعلیق
بهتر است تصویر واضح پلاک موتور همراه با عکسهای روبهرو، پشت و کنار فلکه برای فروشنده یا سازنده ارسال شود. اگر فلکه از روی موتور باز شده است، ارائه نمونه فیزیکی امکان اندازهگیری دقیقتر را فراهم میکند.
در زمان اندازهگیری نمونه فرسوده باید میزان خوردگی شیارها در نظر گرفته شود. کپیکردن عمق فعلی یک شیار ساییدهشده ممکن است همان ایراد را به فلکه جدید منتقل کند. ابعاد اصلی باید براساس مشخصات سیمبکسل و طراحی اولیه بازسازی شوند.
قیمت فلکه موتور آسانسور بهران عدد ثابتی نیست. مدل موتور، قطر و وزن فلکه، تعداد شیار، نوع آلیاژ و کیفیت ماشینکاری از عوامل اصلی تعیینکننده قیمت هستند.
فلکه بزرگتر به چدن یا مواد اولیه بیشتری نیاز دارد. هزینه قالبگیری، ریختهگری، تراشکاری و جابهجایی قطعات سنگین نیز بیشتر است. به همین دلیل، افزایش قطر و وزن معمولاً باعث افزایش قیمت میشود.
تعداد و هندسه شیارها نیز روی قیمت تأثیر دارند. ماشینکاری دقیق شیارهای سفارشی به دستگاه، ابزار و زمان بیشتری نیاز دارد. اگر قطعه براساس یک نمونه فرسوده بازطراحی شود، هزینه اندازهگیری و اصلاح ابعاد نیز ممکن است به قیمت نهایی اضافه شود.
فلکه فابریک، قطعه اصلی آماده و فلکه تولیدشده براساس نمونه قیمتهای متفاوتی دارند. موجودی بازار و زمان تحویل نیز میتوانند قیمت را تغییر دهند. نوسان قیمت مواد اولیه، هزینه انرژی، دستمزد ماشینکاری و حملونقل از دیگر عوامل مؤثر هستند.
فلکهای که کنترل سختی، بررسی سلامت ریختهگری و بالانس شده باشد، ممکن است قیمت بیشتری داشته باشد؛ اما این کنترلها احتمال لرزش، شکستگی و سایش نامساوی را کاهش میدهند.
خرید ارزانترین فلکه موجود همیشه بهصرفه نیست. اگر شیارهای یک فلکه ارزان زود ساییده شوند، ممکن است سیمبکسلها نیز آسیب ببینند. هزینه تعویض دوباره فلکه، سیمبکسل و اجرت تعمیرات معمولاً از اختلاف قیمت اولیه بیشتر خواهد بود.
• مدل و مشخصات موتور
• قطر، ضخامت و وزن فلکه
• تعداد و فرم شیارها
• قطر سیمبکسل مورد استفاده
• نوع و گرید آلیاژ
• کیفیت ریختهگری
• دقت ماشینکاری
• نیاز به ساخت سفارشی
• عملیات بالانس و کنترل کیفیت
• هزینه مواد اولیه و حمل
• زمان آمادهسازی و موجودی قطعه
برای دریافت قیمت دقیق باید مشخصات فنی، عکس پلاک و تصاویر فلکه ارائه شوند. اعلام قیمت فقط با ذکر نام بهران دقیق نیست؛ زیرا فلکه مدلهای مختلف میتواند تفاوت قابلتوجهی داشته باشد.
فلکه ضدسایش قطعهای است که آلیاژ، ساختار و سختی آن برای مقاومت در برابر اصطکاک مداوم سیمبکسل انتخاب شده باشد. شیارهای یک فلکه ضدسایش استاندارد، در شرایط نصب و نگهداری صحیح، دیرتر گود یا پهن میشوند.
ضدسایش بودن به معنای فرسوده نشدن دائمی فلکه نیست. هر فلکهای پس از تعداد زیادی چرخه حرکتی مقداری سایش خواهد داشت. مواد مناسب و ساخت دقیق میتوانند سرعت فرسودگی را کاهش دهند، اما جای سرویس و تنظیم اصولی را نمیگیرند.
سختی فلکه باید در محدوده مناسبی قرار داشته باشد. فلکه بسیار نرم سریع گود میشود. از طرف دیگر، اگر سطح فلکه بیش از اندازه سخت باشد، میتواند فرسودگی و شکست رشتههای سیمبکسل را افزایش دهد. هدف از ساخت فلکه ضدسایش ایجاد تعادل میان دوام شیار و سلامت سیمبکسل است.
بسیاری از فلکههای کششی آسانسور با چدن مهندسیشده تولید میشوند. چدن خاکستری به دلیل ریختهگری و ماشینکاری مناسب، جذب نسبی لرزش و رفتار مطلوب در تماس با سیمبکسل، یکی از مواد رایج برای تولید فلکه است.
در بعضی طراحیها ممکن است براساس نقشه و مقدار بار از چدن داکتیل یا گریدهای متفاوت استفاده شود. چدن داکتیل استحکام و مقاومت ضربهای بیشتری دارد؛ اما استفاده از آن باید بر مبنای محاسبات موتور، شکل شیار و نوع سیمبکسل انجام شود.
تنها استفاده از عبارت «چدن ضدسایش» برای اثبات کیفیت کافی نیست. ترکیب شیمیایی، میزان کربن و سیلیسیم، ساختار گرافیت، کیفیت مواد اولیه، دمای ذوب و روش سردشدن بر عملکرد نهایی فلکه تأثیر دارند.
افزودن عناصر آلیاژی میتواند سختی و مقاومت سایشی را تغییر دهد، اما این کار باید مهندسیشده باشد. سختی بیش از حد یا ساختار نامتوازن ممکن است قطعه را شکننده کرده یا به سیمبکسل آسیب برساند.
وجود حفره، تخلخل، ترک یا ناخالصی در قطعه خام، مقاومت آن را کاهش میدهد. فلکه ممکن است از بیرون سالم به نظر برسد، ولی نقص داخلی آن پس از مدتی موجب ترک یا لبپریدگی شود. به همین دلیل، سلامت ریختهگری به اندازه نام آلیاژ اهمیت دارد.
پس از تولید قطعه خام، شیارها باید با دقت ماشینکاری شوند. عرض، عمق و زاویه تمام شیارها باید یکنواخت باشند تا بار بهصورت برابر میان سیمبکسلها توزیع شود. بالانس و کنترل هممحوری نیز مرحله نهایی و ضروری تولید است.
فلکهای که از چدن ضعیف یا دارای سختی نامناسب تولید شده باشد، در برابر فشار سیمبکسل دوام کافی ندارد. این مشکل موجب عمیقشدن زودهنگام شیارها یا ترکخوردگی میشود.
سیمبکسل ضخیم در شیار باریک تحت فشار زیاد قرار میگیرد. سیمبکسل باریک در شیار بزرگ نیز سطح تماس و کشش مناسبی ندارد. هر دو حالت سرعت فرسودگی را افزایش میدهند.
اگر یکی از سیمبکسلها سفتتر از بقیه باشد، بار بیشتری تحمل میکند. در نتیجه، شیار مربوط به آن سریعتر گود شده و سیمبکسلهای دیگر مشارکت کمتری در تحمل بار خواهند داشت.
سیمبکسل زنگزده، خشک یا دارای رشتههای شکسته میتواند شیار فلکه را خراش دهد. نصب فلکه جدید در کنار سیمبکسل فرسوده نیز عمر قطعه تازه را کم میکند.
ریختن روغن یا گریس روی شیار باعث کاهش اصطکاک میشود. گردوغبار نیز به سطح چرب میچسبد و ترکیبی ساینده ایجاد میکند.
حمل بار بیشتر از ظرفیت، تعداد زیاد حرکت و توقفهای ناگهانی فشار بیشتری بر فلکه وارد میکنند. تکرار این وضعیت عمر فلکه و سیمبکسل را کاهش میدهد.
کج بودن فلکه، لقی محور، تابداشتگی و بالانس نبودن موجب لرزش و سایش یکطرفه میشوند. این ایرادها میتوانند به بلبرینگ و محور موتور نیز آسیب بزنند.
• لرزش کابین در شروع حرکت
• ایجاد ضربه هنگام توقف
• صدای ساییدگی یا کوبش در موتورخانه
• لغزش سیمبکسل روی فلکه
• عمیق یا پهن شدن شیارها
• تفاوت عمق شیارهای مجاور
• خوردگی سریع سیمبکسلها
• ترک یا لبپریدگی بدنه فلکه
• لرزش فلکه هنگام چرخش
• مشاهده گرد سیاه یا ذرات فلزی
ادامه کار آسانسور با این نشانهها میتواند خرابی را گسترش دهد. فلکه و سیمبکسل باید توسط سرویسکار متخصص بررسی شوند.
اولین راه پیشگیری، استفاده از فلکه کاملاً هماهنگ با مدل موتور است. ساخت قطعه براساس اندازه تقریبی یا عکس ناقص میتواند باعث اشتباه شود.
کشش سیمبکسلها باید پس از نصب و در سرویسهای دورهای تنظیم شود. تمام رشتهها باید سهم تقریباً برابری از بار داشته باشند.
شیارها باید از نظر عمق، ترک، آلودگی و تغییر شکل بررسی شوند. استفاده از شابلون و ابزار اندازهگیری، تشخیص سایش اولیه را آسانتر میکند.
هنگام تعویض سیمبکسل بهتر است تمام رشتهها همزمان و با مشخصات یکسان تعویض شوند. ترکیب سیمبکسل نو و قدیمی تقسیم بار را مختل میکند.
جلوگیری از اضافهبار، تنظیم ترمز، بررسی بلبرینگها و رسیدگی سریع به لرزش و صدا نیز اهمیت دارند. روغنکاری مستقیم شیار روش مناسبی برای رفع صدا نیست و ممکن است لغزش ایجاد کند.
برخی برندهای شناختهشده یا رایج فلکه و موتور آسانسور عبارتاند از:
• بهران
• مونتاناری (Montanari)
• سیکور (SICOR)
• ایتالگیرز (ITALGEARS)
• آکیش (AKIŞ)
• نوا امجیتی (NUOVA MGT)
• آلبرتو ساسی (Alberto Sassi)
• شیندلر (Schindler)
• فیا (FIA)
• جم (GEM)
• الکمپ (Elecomp)
• زیلابگ (Ziehl-Abegg)
• نوا MGT
فلکههای این برندها بدون اندازهگیری و بررسی فنی قابلجایگزینی نیستند. حتی مدلهای یک برند میتوانند مشخصات متفاوتی داشته باشند.
آسانسور کاشانی در زمینه تأمین و تولید انواع فلکه موتور آسانسور، از جمله فلکه موتور بهران فعالیت میکند. امکان ساخت قطعه براساس نمونه، نقشه یا اندازههای دقیق برای مدلهای مختلف وجود دارد.
در تولید فلکه ضدسایش باید آلیاژ مناسب انتخاب شود و مراحل ریختهگری، تراش شیارها، کنترل ابعاد و بالانس با دقت انجام شوند. رعایت این موارد میتواند عمر فلکه را افزایش داده و سایش سیمبکسلها را کاهش دهد.
برای استعلام قیمت و سفارش فلکه بهران، بهتر است عکس پلاک موتور، تصویر کامل فلکه، قطر بیرونی، تعداد شیار، قطر سیمبکسل و اندازه محل نصب را برای آسانسور کاشانی ارسال کنید. بررسی مشخصات پیش از تولید، احتمال سفارش قطعه اشتباه و پرداخت هزینه دوباره را کاهش میدهد.
فلکه موتور آسانسور بهران نقش مهمی در انتقال نیرو و حرکت ایمن کابین دارد. قیمت آن براساس مدل موتور، قطر، وزن، تعداد شیار، جنس آلیاژ و کیفیت ماشینکاری تعیین میشود.
فلکه ضدسایش استاندارد باید دارای سختی کنترلشده، ریختهگری سالم، شیارهای یکنواخت و بالانس مناسب باشد. تنظیم کشش سیمبکسلها، جلوگیری از اضافهبار و بازدید دورهای نیز برای افزایش عمر فلکه ضروری است.
خرید فلکه موتور بهران از آسانسور کاشانی و ارائه مشخصات کامل قبل از سفارش میتواند از انتخاب اشتباه، توقف طولانی آسانسور و تحمیل هزینههای اضافی جلوگیری کند.