فلکه موتور آسانسور نوا امجیتی یکی از مهمترین قطعات مکانیکی موتورهای گیربکس MGT محسوب میشود. این قطعه نیروی چرخشی تولیدشده توسط موتور و گیربکس را به سیمبکسلها انتقال میدهد و زمینه حرکت کابین و وزنه تعادل را فراهم میکند. کیفیت فلکه بر میزان کشش سیمبکسل، نرمی حرکت کابین، صدای موتورخانه و ایمنی آسانسور اثر مستقیم دارد.
سطح شیارهای فلکه هنگام کار بهطور مداوم با سیمبکسلها در تماس است. این تماس همراه با فشار و اصطکاک بوده و بهمرور باعث ساییدگی میشود. اگر فلکه از آلیاژ نامناسب ساخته شده باشد یا ابعاد شیارها با سیمبکسل تطابق نداشته باشند، سرعت فرسودگی افزایش پیدا میکند.
فلکه موتور نوا MGT باید براساس مدل واقعی موتور، قطر خارجی، تعداد شیارها، قطر سیمبکسل و اندازه محل نصب انتخاب شود. شباهت ظاهری دو فلکه به معنای سازگاری آنها نیست. یک فلکه نامناسب ممکن است روی محور نصب شود، اما در زمان کار موجب لغزش سیمبکسل، لرزش کابین و سایش نامساوی شیارها شود.
در زمان خرید فلکه موتور نوا امجیتی، قیمت نباید تنها معیار انتخاب باشد. مقاومت سایشی، سلامت ریختهگری، کیفیت تراش شیارها، هممحوری و بالانس قطعه نیز باید بررسی شوند. انتخاب فلکه استاندارد هزینه اولیه بیشتری دارد، اما میتواند از تعمیرات پیدرپی و تعویض زودهنگام سیمبکسل جلوگیری کند.

معرفی موتور آسانسور نوا امجیتی
نام نوا امجیتی با شکل لاتین NUOVA MGT در بازار قطعات آسانسور ایران شناخته میشود. این برند ایتالیایی به تولید موتورهای گیربکس آسانسور شهرت داشته و تعدادی از محصولات آن طی سالهای مختلف در پروژههای ساختمانی ایران نصب شدهاند.
موتورهای نوا MGT در توانها و ظرفیتهای مختلف تولید شدهاند. برخی مدلهای آن برای آسانسورهای مسافربر با ظرفیت متوسط و تعدادی نیز برای پروژههای بزرگتر مورد استفاده قرار گرفتهاند. مدل COMB132 یا COMBI132 یکی از نامهای شناختهشده این مجموعه در بازار ایران است.
این موتورها با توانهای متفاوت عرضه شدهاند و مشخصات آنها با توجه به ظرفیت کابین، تعداد توقف، سرعت و نوع سیستم کنترل تغییر میکند. به همین دلیل، فلکه مورد استفاده در تمام موتورهای نوا MGT الزاماً دارای مشخصات یکسان نیست.
برای شناسایی موتور باید نام کامل مدل، توان، سرعت و اطلاعات روی پلاک بررسی شود. عبارت «نوا» بهتنهایی برای تشخیص برند کافی نیست؛ زیرا شرکتها و محصولات دیگری نیز با نام Nova در صنعت آسانسور فعالیت دارند که ارتباطی با NUOVA MGT ایتالیا ندارند. هنگام سفارش قطعه باید دقیقاً مشخص شود منظور فلکه موتور ایتالیایی نوا امجیتی است.
در آسانسور کششی، سیمبکسلها درون شیارهای فلکه موتور قرار میگیرند. با روشن شدن الکتروموتور، نیروی تولیدشده از طریق مجموعه گیربکس به محور و سپس به فلکه انتقال پیدا میکند. چرخش فلکه و اصطکاک آن با سیمبکسلها باعث حرکت کابین و وزنه تعادل میشود.
اصطکاک باید بهاندازه کافی باشد تا سیمبکسل روی فلکه سر نخورد. در عین حال، فشار زیاد شیار بر سیمبکسل میتواند موجب فرسودگی رشتههای فولادی آن شود. ایجاد تعادل میان کشش مناسب و سایش کم، به طراحی صحیح شیار، قطر فلکه و مشخصات سیمبکسل وابسته است.
شیارهای فلکه ممکن است دارای فرم U، V یا زیربریده باشند. هرکدام از این شیارها میزان تماس و اصطکاک متفاوتی ایجاد میکنند. تغییر خودسرانه شکل شیار یا تراش آن بدون نقشه و محاسبه میتواند عملکرد سیستم کششی را مختل کند.
قطر فلکه نیز بر میزان خمش سیمبکسل اثر دارد. استفاده از فلکهای که قطر آن با طراحی موتور سازگار نیست، میتواند طول عمر سیمبکسل را کاهش دهد و سرعت واقعی حرکت را تغییر دهد.
قبل از خرید یا ساخت فلکه موتور نوا MGT باید مشخصات فنی قطعه قبلی جمعآوری شود. مهمترین اطلاعات عبارتاند از:
• مدل کامل موتور نوا امجیتی
• توان و سرعت موتور
• قطر خارجی فلکه
• عرض و ضخامت قطعه
• تعداد شیارهای سیمبکسل
• شکل، عرض و عمق شیارها
• فاصله مرکز تا مرکز شیارها
• قطر سیمبکسل آسانسور
• قطر محل نصب روی محور
• اندازه خار، بوش یا پیچهای اتصال
• ظرفیت نامی آسانسور
• نوع سیستم تعلیق
برای تشخیص بهتر، تصویر پلاک موتور و عکس واضح از روبهرو، پشت و کنار فلکه باید برای فروشنده یا سازنده ارسال شود. اگر پلاک قابلخواندن نیست، ارائه نمونه فیزیکی فلکه قبلی روش دقیقتری خواهد بود.
به دلیل فرسودگی شیارهای نمونه قدیمی، سازنده نباید فقط عمق فعلی شیار را کپی کند. لازم است میزان خوردگی شناسایی شده و ابعاد اصلی شیار براساس قطر سیمبکسل و شرایط موتور بازسازی شوند.
اندازهگیری قسمتهای حساس با متر معمولی کافی نیست. قطر محور، محل خار و ابعاد شیار باید با کولیس یا ابزارهای دقیق اندازهگیری شوند. کوچکترین اختلاف در این قسمتها میتواند باعث لقی، گیرکردن فلکه یا تقسیم نامساوی بار شود.
قیمت فلکه موتور آسانسور نوا MGT به مدل موتور و مشخصات فنی قطعه بستگی دارد. به همین دلیل نمیتوان یک قیمت ثابت برای تمام فلکههای این برند اعلام کرد. قطر فلکه، وزن، تعداد شیارها، آلیاژ و نوع ماشینکاری از عوامل اصلی تعیینکننده قیمت هستند.
فلکههای دارای قطر و ضخامت بیشتر به مواد اولیه بیشتری نیاز دارند. هزینه ریختهگری، تراشکاری، حمل و نصب این قطعات نیز معمولاً بالاتر است. شکل پیچیده شیارها یا نیاز به ساخت براساس نمونه میتواند قیمت نهایی را افزایش دهد.
فلکه فابریک، قطعه وارداتی و نمونه تولید داخل باکیفیت ممکن است قیمتهای متفاوتی داشته باشند. قیمت فلکه وارداتی تحت تأثیر نرخ ارز، هزینه حمل و میزان موجودی بازار قرار میگیرد. از آنجا که بعضی مدلهای موتور نوا MGT قدیمی هستند، پیدا کردن فلکه فابریک آنها ممکن است دشوار باشد.
در چنین شرایطی، تولید فلکه براساس نمونه یا نقشه میتواند راهکار مناسبی باشد؛ البته مشروط بر اینکه آلیاژ، شیارها و ابعاد آن بهصورت مهندسیشده انتخاب شوند. صرفاً کپی کردن شکل ظاهری قطعه فرسوده، کیفیت فلکه جدید را تضمین نمیکند.
عملیات کنترل سختی، بررسی سلامت قطعه خام، ماشینکاری دقیق و بالانس نیز بر قیمت اثر دارند. حذف این مراحل ممکن است قیمت را کاهش دهد، اما احتمال لرزش و خرابی زودهنگام را افزایش میدهد.
• مدل و توان موتور گیربکس
• قطر، عرض و وزن فلکه
• تعداد و هندسه شیارها
• قطر سیمبکسل مورد استفاده
• نوع و کیفیت آلیاژ
• کیفیت ریختهگری
• دقت تراشکاری و تلرانس ابعادی
• ساخت سفارشی براساس نمونه
• کنترل هممحوری و بالانس
• فابریک، وارداتی یا تولید داخل بودن
• قیمت روز مواد اولیه و نرخ ارز
برای استعلام قیمت دقیق باید عکس پلاک، تصویر فلکه و اندازههای اصلی ارائه شود. اعلام قیمت تنها با عنوان «فلکه نوا MGT» دقیق نیست؛ زیرا ممکن است مدلها و مشخصات متفاوتی وجود داشته باشند.
فلکه ضدسایش قطعهای است که جنس، ساختار و سختی آن برای تحمل تماس مداوم با سیمبکسل مناسب باشد. شیارهای فلکه ضدسایش در صورت نصب و نگهداری صحیح، دیرتر گود شده یا تغییر شکل میدهند.
اصطلاح ضدسایش به معنی فرسوده نشدن فلکه نیست. هر فلکهای پس از مدت طولانی کارکرد مقداری سایش خواهد داشت. استفاده از آلیاژ باکیفیت فقط سرعت این فرایند را کاهش میدهد.
مقاومت سایشی نباید با سختی بیش از اندازه اشتباه گرفته شود. فلکه بسیار نرم زود ساییده میشود؛ اما سختی بیش از حد نیز ممکن است سایش سیمبکسلها را افزایش دهد. آلیاژ مناسب باید میان دوام فلکه و محافظت از سیمبکسل تعادل ایجاد کند.
یک فلکه ضدسایش واقعی علاوه بر جنس مناسب، باید دارای ریختهگری سالم، شیارهای یکنواخت، سطح ماشینکاریشده و بالانس دقیق باشد. اگر هرکدام از این موارد نادیده گرفته شوند، عنوان ضدسایش بهتنهایی ارزش فنی نخواهد داشت.
در ساخت بسیاری از فلکههای موتور آسانسور از چدن مهندسیشده استفاده میشود. چدن خاکستری به دلیل قابلیت ریختهگری و ماشینکاری مناسب، جذب نسبی لرزش و رفتار قابلکنترل در تماس با سیمبکسل، یکی از مواد رایج برای تولید فلکه است.
در برخی کاربردها ممکن است براساس طراحی و میزان بار از چدن داکتیل یا گریدهای دیگری استفاده شود. چدن داکتیل استحکام و مقاومت ضربهای بیشتری دارد، اما برای تمام فلکهها مناسب نیست. انتخاب نوع دقیق آلیاژ باید با توجه به نقشه فنی، ابعاد، ظرفیت و مشخصات سیمبکسل انجام شود.
ساخت فلکه ضدسایش فقط با انتخاب نام یک آلیاژ تمام نمیشود. نسبت عناصر موجود در چدن، کیفیت مواد اولیه، دمای ذوب، شیوه قالبگیری و سرعت سردشدن روی ساختار نهایی اثر میگذارند.
وجود حفره، تخلخل، ناخالصی یا ترک داخلی میتواند مقاومت فلکه را کاهش دهد. ممکن است قطعه در ظاهر سالم باشد، اما نقص داخلی آن پس از مدتی به ترک یا شکستگی منجر شود.
ماشینکاری شیارها نیز بخشی از کیفیت فلکه ضدسایش است. عرض، عمق و زاویه شیارها باید یکسان باشند تا تمام سیمبکسلها سهم مناسبی از بار را تحمل کنند. کنترل هممحوری و بالانس پس از تراش نیز برای جلوگیری از لرزش ضروری است.
اگر فلکه از مواد نامرغوب ساخته شده باشد، شیارهای آن در برابر فشار سیمبکسل مقاومت کافی ندارند. سختی نامتوازن نیز میتواند باعث سایش موضعی یا ترکخوردگی شود.
سیمبکسل باید بهدرستی درون شیار بنشیند. شیار باریک فشار زیادی وارد میکند و شیار بیش از اندازه باز، کشش کافی ایجاد نمیکند. هر دو حالت به فلکه و سیمبکسل آسیب میزنند.
اگر یک سیمبکسل سفتتر باشد، فشار بیشتری بر شیار مربوط به خود وارد میکند. در نتیجه بعضی شیارها زودتر عمیق میشوند و سطح فلکه حالت نامتقارن پیدا میکند.
سیمبکسل زنگزده، خشک یا دارای رشتههای شکسته میتواند سطح شیار را خراش دهد. نصب فلکه نو همراه با سیمبکسل فرسوده، عمر قطعه جدید را کاهش میدهد.
روغنکاری مستقیم شیار باعث کاهش اصطکاک و لغزش سیمبکسل میشود. گردوغبار نیز به سطح چرب میچسبد و مادهای ساینده به وجود میآورد.
حمل بار بیشتر از ظرفیت و توقفهای ناگهانی، فشار واردشده به فلکه را افزایش میدهند. تکرار این وضعیت باعث سایش شیارها و آسیب به دیگر اجزای موتور میشود.
کج بودن فلکه، لقی محل نصب، تاب محور یا بالانس نبودن قطعه موجب لرزش و سایش یکطرفه خواهد شد.
• لرزش کابین هنگام شروع حرکت
• حرکت ضربهای در زمان توقف
• صدای ساییدگی یا کوبش در موتورخانه
• لغزش سیمبکسل روی فلکه
• عمیق یا پهن شدن شیارها
• یکسان نبودن عمق شیارهای مجاور
• خوردگی سریع سیمبکسلها
• ترک یا لبپریدگی فلکه
• لرزش قابلمشاهده هنگام چرخش
• وجود گرد سیاه یا ذرات فلزی اطراف موتور
مشاهده این علائم به معنای نیاز به بررسی فنی است. ادامه کار آسانسور با فلکه معیوب ممکن است به سیمبکسل، محور، بلبرینگ و گیربکس آسیب بزند.
فلکه جایگزین باید دقیقاً مطابق مدل موتور و مشخصات سیمبکسل انتخاب شود. ساخت قطعه براساس اندازه تقریبی یا فقط یک عکس، احتمال خطا را افزایش میدهد.
کشش تمام سیمبکسلها باید پس از نصب و در سرویسهای دورهای کنترل شود. تقسیم یکنواخت بار میان رشتهها از عمیقشدن نامساوی شیارها جلوگیری میکند.
شیارهای فلکه باید از نظر عمق، ترک، تغییر شکل و آلودگی بررسی شوند. استفاده از شابلون و ابزار مناسب میتواند سایش اولیه را پیش از تبدیل شدن به خرابی شدید مشخص کند.
هنگام تعویض سیمبکسل بهتر است تمام رشتهها همزمان و با مشخصات یکسان تعویض شوند. استفاده از سیمبکسلهای نو و کهنه در کنار یکدیگر تقسیم بار را مختل میکند.
جلوگیری از اضافهبار، تنظیم ترمز، کنترل بلبرینگها، رفع لقی محور و رسیدگی سریع به صدا یا لرزش نیز به افزایش عمر فلکه کمک میکنند. ریختن روغن روی شیار نباید بهعنوان راهی برای برطرف کردن صدا استفاده شود.
فلکه معمولاً براساس برند و مدل موتور کششی شناخته میشود. تعدادی از برندهای رایج عبارتاند از:
• نوا امجیتی (NUOVA MGT)
• مونتاناری (Montanari)
• سیکور (SICOR)
• ایتالگیرز (ITALGEARS)
• آکیش (AKIŞ)
• آلبرتو ساسی (Alberto Sassi)
• شیندلر (Schindler)
• فیا (FIA)
• جم (GEM)
• الکمپ (Elecomp)
• بهران
• نوا
• زیلابگ (Ziehl-Abegg)
فلکههای برندهای مختلف را نمیتوان بدون بررسی فنی جایگزین یکدیگر کرد. حتی موتورهای متعلق به یک برند نیز ممکن است فلکههایی با ابعاد و شیارهای متفاوت داشته باشند.
آسانسور کاشانی در زمینه تأمین و تولید انواع فلکه موتور آسانسور، از جمله فلکه مناسب موتور نوا MGT فعالیت میکند. امکان ساخت قطعه براساس نمونه، نقشه یا اندازههای دقیق برای مدلهای مختلف وجود دارد.
در تولید فلکه ضدسایش، انتخاب آلیاژ مناسب، ریختهگری سالم، ماشینکاری یکنواخت شیارها و بالانس دقیق اهمیت زیادی دارد. رعایت این موارد میتواند مقاومت فلکه را افزایش داده و آسیب واردشده به سیمبکسلها را کاهش دهد.
برای استعلام قیمت یا سفارش فلکه موتور نوا امجیتی، بهتر است عکس پلاک موتور، تصویر کامل فلکه، قطر بیرونی، تعداد شیار، قطر سیمبکسل و اندازه محل نصب را برای آسانسور کاشانی ارسال کنید. بررسی کامل مشخصات قبل از تولید، احتمال اشتباه و هزینه دوبارهکاری را کاهش میدهد.
فلکه موتور آسانسور نوا امجیتی نقش مهمی در انتقال نیروی موتور و حرکت ایمن کابین دارد. قیمت این قطعه براساس مدل موتور، قطر، وزن، تعداد شیار، نوع آلیاژ و کیفیت ماشینکاری مشخص میشود.
فلکه ضدسایش مناسب باید از آلیاژی با سختی کنترلشده تولید شود و دارای ریختهگری سالم، شیارهای دقیق و بالانس مناسب باشد. ضدسایش بودن به معنی خرابیناپذیر بودن نیست و سرویس منظم همچنان ضرورت دارد.
تنظیم کشش سیمبکسلها، جلوگیری از اضافهبار، بررسی دورهای شیارها و انتخاب فلکه سازگار با مدل موتور، مهمترین راههای پیشگیری از خرابی هستند. خرید فلکه نوا MGT از آسانسور کاشانی و ارائه اطلاعات دقیق پیش از سفارش میتواند از خرید اشتباه و تحمیل هزینههای اضافی جلوگیری کند.