علت خرابی فلکه موتور آسانسور

مقدمه

فلکه موتور آسانسور یکی از مهم‌ترین قطعات سیستم کششی آسانسور است که وظیفه انتقال نیروی موتور به سیم‌بکسل‌ها را بر عهده دارد. اگر این قطعه دچار سایش، ترک یا خرابی شود، عملکرد کل آسانسور تحت تأثیر قرار می‌گیرد و مشکلاتی مانند لرزش کابین، سر خوردن سیم‌بکسل، افزایش استهلاک موتور و حتی توقف آسانسور به وجود می‌آید.

بسیاری از مدیران ساختمان و حتی برخی سرویس‌کاران تصور می‌کنند که خرابی فلکه تنها به دلیل قدیمی شدن آن اتفاق می‌افتد؛ در حالی که عوامل متعددی مانند نصب غیراصولی، کیفیت پایین قطعات، تنظیم نبودن سیم‌بکسل‌ها، اضافه بار و عدم سرویس دوره‌ای نیز در این موضوع نقش دارند.

شناخت این عوامل نه‌تنها باعث افزایش عمر فلکه موتور می‌شود، بلکه هزینه‌های تعمیر و نگهداری آسانسور را نیز به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

در این مقاله تمام عوامل مؤثر بر خرابی فلکه موتور آسانسور را به صورت تخصصی بررسی می‌کنیم و راهکارهایی برای جلوگیری از این مشکلات ارائه خواهیم داد.

فلکه موتور آسانسور چیست؟

فلکه موتور آسانسور (Traction Sheave) یک چرخ فولادی ماشین‌کاری‌شده است که روی محور موتور نصب می‌شود و سیم‌بکسل‌ها داخل شیارهای آن قرار می‌گیرند. با چرخش فلکه، اصطکاک ایجاد شده بین شیارها و سیم‌بکسل باعث حرکت کابین و وزنه تعادل می‌شود.

دقت ماشین‌کاری شیارها اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا کوچک‌ترین تغییر در زاویه یا عمق شیارها می‌تواند موجب لغزش سیم‌بکسل و کاهش راندمان آسانسور شود.

فلکه‌ها معمولاً از فولاد آلیاژی یا چدن آلیاژی مقاوم ساخته می‌شوند تا در برابر فشار و اصطکاک مداوم مقاومت بالایی داشته باشند.

چرا سلامت فلکه موتور اهمیت دارد؟

فلکه موتور به عنوان قلب سیستم کششی آسانسور شناخته می‌شود. در صورتی که این قطعه آسیب ببیند، فشار زیادی به سایر اجزای آسانسور وارد خواهد شد.

خرابی فلکه می‌تواند باعث بروز مشکلات زیر شود:

• کاهش ایمنی آسانسور

• افزایش مصرف برق موتور

• کاهش عمر سیم‌بکسل

• افزایش استهلاک بلبرینگ‌ها

• ایجاد لرزش در کابین

• تولید صدای غیرعادی

• توقف‌های ناگهانی آسانسور

• افزایش هزینه‌های تعمیرات

به همین دلیل، بررسی دوره‌ای وضعیت فلکه موتور یکی از مهم‌ترین بخش‌های سرویس آسانسور محسوب می‌شود.

فرسودگی طبیعی فلگه موتور آسانسور در اثر کارکرد طولانی

مهم‌ترین عامل خرابی فلکه موتور، استفاده مداوم از آن در طول سال‌های بهره‌برداری است.

در هر بار حرکت آسانسور، سیم‌بکسل با فشار زیاد روی شیارهای فلکه حرکت می‌کند. این تماس دائمی باعث ایجاد اصطکاک و در نهایت سایش تدریجی شیارها می‌شود.

در ساختمان‌های پرتردد مانند مجتمع‌های تجاری، بیمارستان‌ها، هتل‌ها و برج‌های مسکونی، این فرایند سریع‌تر اتفاق می‌افتد.

نشانه‌های فرسودگی طبیعی

• صیقلی شدن شیارها

• کاهش عمق شیار

• کاهش اصطکاک

• سر خوردن سیم‌بکسل

• افزایش صدای موتور

اگر این مشکل در مراحل اولیه تشخیص داده شود، در برخی موارد می‌توان فلکه را تراشکاری کرد؛ اما در صورت سایش شدید، تعویض فلکه بهترین راهکار خواهد بود.

استفاده از سیم‌بکسل نامناسب

یکی از رایج‌ترین دلایل خرابی فلکه موتور، استفاده از سیم‌بکسل غیراستاندارد است.

هر فلکه برای قطر مشخصی از سیم‌بکسل طراحی شده است.

اگر قطر سیم‌بکسل کمتر از مقدار استاندارد باشد، تماس مناسبی با شیار برقرار نمی‌شود و فشار روی لبه‌های شیار افزایش پیدا می‌کند.

اگر قطر سیم‌بکسل بیش از حد استاندارد باشد، سیم‌بکسل به درستی داخل شیار قرار نمی‌گیرد و باعث تغییر شکل شیار خواهد شد.

در هر دو حالت، عمر فلکه به شدت کاهش پیدا می‌کند.

تنظیم نبودن کشش سیم‌بکسل‌ها آسانسور

تمام سیم‌بکسل‌های آسانسور باید دارای کشش یکسان باشند.

در صورتی که یکی از سیم‌بکسل‌ها سفت‌تر یا شل‌تر از سایر سیم‌ها باشد، فشار وارد شده به فلکه به صورت یکنواخت توزیع نمی‌شود.

نتیجه این اتفاق عبارت است از:

• ساییدگی نامتقارن شیارها

• افزایش فشار روی موتور

• لرزش کابین

• کاهش عمر سیم‌بکسل

• افزایش احتمال لغزش

به همین دلیل تنظیم کشش سیم‌بکسل باید در هر سرویس دوره‌ای بررسی شود.

کیفیت پایین فلکه موتورآسانسور

تمام فلکه‌های موجود در بازار کیفیت یکسانی ندارند.

فلکه‌های تولید شده از مواد اولیه نامرغوب معمولاً عملیات حرارتی مناسبی روی آن‌ها انجام نشده است.

این موضوع باعث می‌شود فلکه در برابر اصطکاک مقاومت کافی نداشته باشد.

نشانه‌های فلکه بی‌کیفیت عبارت‌اند از:

• لب‌پریدگی شیارها

• ترک‌های سطحی

• سایش سریع

• کاهش اصطکاک

• تغییر رنگ در اثر حرارت

استفاده از فلکه استاندارد، اگرچه هزینه اولیه بیشتری دارد، اما در بلندمدت باعث کاهش هزینه‌های تعمیرات خواهد شد.

ورود روغن یا گریس به فلکه آسانسور

اصطکاک مناسب بین سیم‌بکسل و فلکه مهم‌ترین عامل عملکرد صحیح آسانسور است.

اگر روغن، گریس یا هر ماده لغزنده دیگری روی فلکه قرار بگیرد، ضریب اصطکاک کاهش پیدا می‌کند.

در نتیجه:

• سیم‌بکسل روی فلکه سر می‌خورد.

• موتور برای حرکت کابین فشار بیشتری تحمل می‌کند.

• شیارها سریع‌تر ساییده می‌شوند.

• احتمال توقف آسانسور افزایش پیدا می‌کند.

گاهی نشتی روغن از گیربکس موتور یا روغن‌کاری نادرست سیم‌بکسل علت اصلی این مشکل است.

چگونه از این پنج عامل جلوگیری کنیم؟

رعایت چند نکته ساده می‌تواند عمر فلکه موتور را چندین سال افزایش دهد:

• استفاده از سیم‌بکسل استاندارد

• سرویس منظم آسانسور

• بررسی کشش سیم‌بکسل‌ها

• جلوگیری از نشت روغن روی فلکه

• خرید فلکه از تولیدکنندگان معتبر

• کنترل میزان سایش شیارها در هر بازدید

اجرای این اقدامات علاوه بر افزایش عمر فلکه، باعث کاهش هزینه‌های نگهداری آسانسور نیز خواهد شد.

ادامه مقاله: دلایل خرابی فلکه موتور آسانسور

نصب نادرست فلکه موتورآسانسور

حتی اگر فلکه موتور از بهترین برند و با بالاترین کیفیت تولید شده باشد، نصب غیراصولی می‌تواند عمر آن را به شدت کاهش دهد. بسیاری از خرابی‌هایی که در ماه‌های نخست بهره‌برداری مشاهده می‌شوند، ناشی از خطاهای نصب هستند.

در هنگام نصب، فلکه باید کاملاً روی محور موتور در موقعیت صحیح قرار گیرد. هرگونه انحراف، لقی یا عدم هم‌محوری باعث توزیع نامناسب نیرو روی شیارها می‌شود. این موضوع علاوه بر ایجاد لرزش، سایش نامتقارن فلکه و سیم‌بکسل را نیز به همراه دارد.

مهم‌ترین اشتباهات هنگام نصب فلکه موتور آسانسور

• هم‌راستا نبودن فلکه با سیم‌بکسل‌ها

• محکم نکردن صحیح پیچ‌ها و اتصالات

• استفاده از ابزار نامناسب برای نصب

• وارد کردن ضربه به فلکه هنگام جا زدن

• عدم کنترل بالانس پس از نصب

نصب صحیح باید توسط افراد متخصص و با استفاده از ابزارهای اندازه‌گیری دقیق انجام شود.

اضافه بار آسانسور

هر آسانسور برای ظرفیت مشخصی طراحی شده است. زمانی که کابین به‌طور مداوم بیش از ظرفیت مجاز بارگیری شود، فشار بسیار زیادی به موتور، سیم‌بکسل و فلکه وارد خواهد شد.

در ساختمان‌هایی که فرهنگ استفاده صحیح از آسانسور رعایت نمی‌شود، فلکه موتور معمولاً زودتر از زمان استاندارد دچار سایش می‌شود.

اثرات اضافه بار بر فلکه

• افزایش فشار روی شیارها

• افزایش دمای فلکه

• کاهش اصطکاک مؤثر

• سایش سریع‌تر سیم‌بکسل

• کاهش عمر موتور

استفاده مداوم از آسانسور با بار بیش از ظرفیت، یکی از عوامل اصلی افزایش هزینه‌های تعمیرات در بلندمدت است.

خرابی بلبرینگ‌های موتورآسانسور

بلبرینگ‌ها وظیفه دارند محور موتور را به‌صورت نرم و یکنواخت بچرخانند. اگر بلبرینگ‌ها فرسوده یا آسیب‌دیده باشند، حرکت فلکه نیز یکنواخت نخواهد بود.

این مشکل باعث می‌شود شیارهای فلکه تحت فشارهای متغیر قرار بگیرند و به‌مرور زمان دچار خوردگی نامتقارن شوند.

علائم خرابی بلبرینگ

• صدای زوزه یا سایش

• لرزش موتور

• افزایش دمای موتور

• حرکت غیرعادی فلکه

• کاهش کیفیت حرکت کابین

تعویض به‌موقع بلبرینگ‌ها از آسیب‌های پرهزینه به فلکه جلوگیری می‌کند.

هم‌راستا نبودن موتورآسانسور و فلکه موتور آسانسور

هم‌راستایی یا Alignment یکی از مهم‌ترین اصول نصب تجهیزات مکانیکی است. اگر محور موتور و مسیر حرکت سیم‌بکسل در یک راستا نباشند، نیروها به شکل نامتقارن به فلکه وارد می‌شوند.

این وضعیت باعث می‌شود یک سمت شیارها سریع‌تر از سمت دیگر ساییده شود و در نهایت عملکرد کل سیستم کششی تحت تأثیر قرار گیرد.

نشانه‌های این مشکل عبارت‌اند از:

• سایش یک‌طرفه شیارها

• لرزش کابین

• افزایش صدای موتور

• فرسودگی زودهنگام سیم‌بکسل

استفاده از سیم‌بکسل بی‌کیفیت

کیفیت سیم‌بکسل تأثیر مستقیمی بر عمر فلکه دارد. سیم‌بکسل‌های غیراستاندارد معمولاً سطح یکنواختی ندارند و به دلیل کیفیت پایین مفتول‌ها، اصطکاک بیشتری با شیارهای فلکه ایجاد می‌کنند.

در نتیجه:

• شیارها سریع‌تر فرسوده می‌شوند.

• احتمال پارگی سیم‌بکسل افزایش می‌یابد.

• هزینه‌های تعمیر و نگهداری بیشتر می‌شود.

به همین دلیل توصیه می‌شود همیشه از سیم‌بکسل‌های دارای استاندارد معتبر استفاده شود.

سرویس و نگهداری نامنظم آسانسور

یکی از رایج‌ترین دلایل خرابی فلکه موتور، بی‌توجهی به سرویس‌های دوره‌ای است.

در بسیاری از موارد، علائم اولیه خرابی مانند تغییر شکل شیارها یا کاهش اصطکاک، ماه‌ها قبل از بروز مشکلات جدی قابل تشخیص هستند. اگر این علائم به‌موقع شناسایی شوند، می‌توان از تعمیرات سنگین جلوگیری کرد.

مواردی که باید در هر سرویس بررسی شوند

• وضعیت ظاهری فلکه

• میزان سایش شیارها

• کشش سیم‌بکسل‌ها

• صدای موتور

• لرزش مجموعه کششی

• وجود ترک یا لب‌پریدگی

• نشتی روغن در اطراف فلکه

شرایط محیطی نامناسب

اگر موتورخانه آسانسور در محیطی مرطوب، بسیار گرم یا آلوده به گردوغبار قرار داشته باشد، احتمال خرابی فلکه افزایش پیدا می‌کند.

رطوبت زیاد می‌تواند باعث زنگ‌زدگی شود و گردوغبار نیز مانند یک ماده ساینده عمل کرده و سایش شیارها را افزایش دهد.

برای جلوگیری از این مشکلات باید موتورخانه دارای تهویه مناسب، نظافت منظم و شرایط محیطی استاندارد باشد.

مهم‌ترین علائم خرابی فلکه موتور آسانسور

شناخت علائم خرابی فلکه می‌تواند از هزینه‌های سنگین جلوگیری کند. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، بهتر است فلکه توسط کارشناس بررسی شود:

• لغزش سیم‌بکسل روی فلکه

• لرزش کابین هنگام حرکت

• صدای غیرعادی از موتورخانه

• کاهش شتاب آسانسور

• توقف‌های ناگهانی

• سایش غیرعادی سیم‌بکسل

• تغییر شکل شیارها

• ترک یا شکستگی در فلکه

• افزایش دمای موتور

• بوی سوختگی ناشی از اصطکاک

آسانسور کاشانی؛ مرجع تخصصی فروش و تولید فلکه موتور آسانسور

اگر به دنبال خرید یا تعویض فلکه موتور آسانسور با کیفیت بالا و دوام طولانی هستید، آسانسور کاشانی با سال‌ها تجربه در زمینه تولید، فروش و تعمیر فلکه موتور آسانسور، آماده ارائه خدمات به شماست.

ما تولیدکننده انواع فلکه موتور آسانسور ضدسایش برای برندهای مطرح از جمله آلبرتو ساسی، الکمپ، شیندلر، مونتاناری، جم، فیا، سیکور، ایتالگرز، آکیش، بهران و سایر برندها هستیم. تمامی محصولات با استفاده از متریال باکیفیت، ماشین‌کاری دقیق و کنترل کیفیت تولید می‌شوند تا عملکردی مطمئن و طول عمر بالا داشته باشند.

خدمات آسانسور کاشانی

• تولید انواع فلکه موتور آسانسور ضدسایش

• فروش فلکه موتور برای برندهای مختلف

• تعویض و بازسازی فلکه موتور آسانسور

• مشاوره تخصصی پیش از خرید

• ارسال سفارش به سراسر ایران

برای دریافت مشاوره رایگان، استعلام قیمت یا ثبت سفارش، با ما تماس بگیرید.

آسانسور کاشانی
📞 ۰۹۱۲۱۵۴۱۸۹۸